180. ENGELSE KOPPIGHEID.

Ik ben weer iets van plan dat eigenlijk te ingewikkeld is voor mijn zenuwstelsel: een autoreis naar Noorwegen. Via Nederland, Duitsland, Denemarken en dan eindelijk Noorwegen. In 1995 had elk land nog zijn eigen munt en eigen logica. Ik hield mijn rekenmachientje altijd klaar.

Maar eigenlijk had ik dit kunnen weten. Ik heb het al eens meegemaakt, lang geleden, toen ik vijftien was in 1959 en naar Londen mocht om te 'helpen' in het winkeltje van mijn tante. Sigaretten, snoep, koffie, alcohol, meestal voor vissers. Ik popelde van geluk. Mijn eerste keer in een vliegtuig, van Deurne naar Londen, en dan alleen met de trein naar een buitenwijk waarvan ik de naam niet meer weet. Ik moest in het station zelf een ticket kopen. Met mijn één jaar Engels. Ik voelde mij een internationale vrouw van de wereld.

Tot ik in de winkel stond. En ontdekte dat ik niet kon tellen in ponden. Niet optellen, niet aftrekken, niet vermenigvuldigen. Het geldsysteem was een middeleeuwse puzzel: één pond was twintig shillings, één shilling twaalf pence. Mijn hersenen weigerden die sprongen. Ik kon geen wisselgeld uitrekenen, en ik kan het nu nog altijd niet.

De vissers vonden dat geweldig. Eindelijk iemand die ze konden testen. Ze waren 'cheeky', dat soort Engelse ondeugendheid die hen vooral amuseerde wanneer ik het even niet kon volgen. Ze keken dan naar elkaar met zo'n blik van: 'We zullen eens zien of ze het kan uitrekenen.' En ik stond daar, koppig en rood, vastbesloten om hen te slim af te zijn.

Maar het werd nog griezeliger. In de winkel stond een kleine weegschaal voor aaswormen en vliegjes. Een imperial weegschaal. Een pound was zestien ounces, een stone veertien pounds, en ounces waren geen gram, pounds geen kilo, en stones… ja, stenen. Ik stond daar dus met wormen die bewogen, een weegschaal die in ounces sprak, en een muntensysteem dat in twaalf en twintig werkte. Ik had geen schijn van kans.

Later begreep ik pas hoe koppig de Britten eigenlijk zijn. Op 15 februari 1971 werden ze verplicht om hun geld te decimaliseren: één pond werd honderd pence. Gedaan met shillings en farthings. Maar hun maten en gewichten? Nee hoor. Nog altijd ounces, pounds, stones, yards, feet, inches. Hun verkeer? Links. Altijd links. Omdat sommige dingen voor hen identiteit zijn: pints in de pub, miles op de weg, ounces op de weegschaal. En een koppigheid die ge er niet uit krijgt, zelfs niet met een koevoet. Ik hoorde ooit een Brit  zeggen: "If it works for us, we keep it." Ik weet niet of het hun nationale motto is, maar het komt verdacht dicht in de buurt.

NB: Ja, ik zit hier te zagen over Engelse ponden en ounces en middeleeuwse mallemolens… en dan betrap ik mij erop dat ik zelf in de winkel zeg: "een half pond gehakt, alstublieft", zonder te weten waar dat eigenlijk vandaan komt. Als iemand zich geroepen voelt om dat uit te pluizen: doe gerust, ge bijt er uw tanden op kapot.