160. DE AJUIN.
Ik heb daar op die video staan kijken, misschien wel langer dan ik normaal naar een video kijk, maar ik wist het al gauw: hoe meer ik keek naar die twee vrouwen, hoe minder ik de clue vond. Twee vrouwen samen, dat kan van alles betekenen, wandelen, koffiedrinken, babbelen, mekaars haren kammen, ik kan nog wel efkes doorgaan.
Maar wat die twee vrouwen deden? Daar wil ik mijn hele hebben en houden voor inzetten dat niemand het juist heeft. Komaan, eerste ronde. Iemand een gok. Niemand? Tweede kans. Nog altijd niemand? Goed, ik zal het zeggen: ze stonden oog in oog aan één en dezelfde ajuin te knabbelen.
En nu vraagt ge u waarschijnlijk af waar ik in 's hemelsnaam stond te kijken naar zoiets. Wel, dat moet ik misschien toch even zeggen. Eind vorige eeuw stond ik in het fonkelnieuwe Guggenheim in Bilbao. Het museum was nog maar pas open, alles blonk, alles rook naar nieuwigheid, en ik, ik bleef dus hangen bij een video-installatie. Van wie dat werk was? Geen flauw idee. Hoe het heette? Ik dacht "Moeder en dochter", maar zelfs dat kan ik verkeerd hebben.
En als ik er dan toch iets over moet zeggen, over die twee vrouwen, die misschien moeder en dochter waren, dan is het dit: dat is een relatie op zich. Een band die tegelijk vanzelfsprekend en ingewikkeld is. Ge kiest elkaar niet, ge zit aan elkaar vast, ge botst, ge trekt, ge duwt, ge lijkt op elkaar en ge wilt er soms net niet op lijken.
Misschien ging het daarover. Over hoe dicht ge bij iemand kunt staan zonder dat ge het altijd begrijpt. Over hoe ge soms dingen deelt die ge eigenlijk niet wilt delen. Een ajuin, bijvoorbeeld. Of tranen. Of koppigheid. Of liefde die ge niet altijd kunt uitleggen.
Ik zeg maar iets. Want misschien was het allemaal totaal anders bedoeld. Maar dat is het schone aan kunst: ge ziet iets, ge voelt iets, en ge vult de rest zelf in.
En dan komt de spijtige vaststelling. Van heel dat museum, van al die kunstwerken, installaties, sculpturen, schilderijen, lichtbakken en weet ik veel wat nog, het enige, het allerenige dat ik nog onthouden heb, is die beknabbelde ajuin. Alsof er maar één kunstwerk bestond. Die twee vrouwen, waarvan ik dacht dat de tranen tot in hun schoenen liepen. Allez ja, dat dacht ik toch, want die schoenen heb ik niet kunnen zien. Daar was de video te klein voor.
Extra: Ik gaf ooit een tip aan Tante Kaat: ajuinen in een nylonkous steken, een knoop tussen maken na elke ajuin. Eentje nodig? Dan knipt ge gewoon de onderste eraf. Veel praktischer dan twee vrouwen die er samen aan knabbelen.