153. HET NOORDEN KWIJT.
Ja, zo zeggen we dat als iemand het niet meer ziet zitten. Maar alle, hoe komt dat nu eigenlijk? Waarom moet net het noorden eraan geloven? Je hoort nooit iemand roepen dat hij zijn zuiden, zijn westen of zijn oosten kwijt is. Neen, neen, het is altijd zijn noorden. Een mens kan veel kwijtraken: zijn geduld, zijn geld, zijn vriend tot zelfs zijn kluts, maar zijn noorden, da's andere koek.
Want een mens die het noorden kwijt is, lijkt verdacht veel op een zeeman zonder kompas: hij beweegt wel, maar hij heeft geen richting. En zonder richting beslist de zee voor hem.
Ik heb een zwak voor mijn oude kompas. Acht kilo koper, dat hef ik niet meer zomaar op. Maar het is altijd met mij van huis naar huis verhuisd, alsof het een familielid was dat ik niet zomaar kon achterlaten. Maar ja, ik word ouder. Acht kilo koper wordt precies elk jaar één kilo zwaarder. En dan komt de vraag: wat is de toekomst van zo'n stuk geschiedenis? Moet dat hier blijven staan zonder doel?
Dat ding heeft stormen gezien en overleefd. Het heeft naalden laten draaien alsof het zot geworden was. Het heeft mannen hun leven gered. En nu? Nu zou het ergens kunnen belanden in een tweedehandswinkel tussen een kapotte broodrooster en een puzzel met drie stukjes te weinig. Dat kon ik toch niet laten gebeuren.
Nee. Mijn kompas verdient beter. Een plek waar het mag schitteren, waar mensen ernaar kijken en denken: "Amai, dat heeft nog gewerkt ook." Een museum dus. Maritiem erfgoed. Tussen andere dingen die ooit een schip en zijn bemanning door de nacht hebben geleid.
En soms, ik weet dat het raar klinkt, lijkt het alsof dat kompas nog iets tegen mij zegt. Alsof die naald, die ooit tekeerging in stormen, mij nog één laatste les wil geven: dat ge altijd een richting hebt, zelfs als ge ze niet ziet.
N.B. Mijn kompas werd persoonlijk afgehaald door de voorzitter van de VNSM (Vrienden van het Nieuwe scheepvaartmuseum).
Extra: Patrijspoort. Geen vogel die door een rond raampje zit te gluren. Het woord komt van het Franse porte de batterie, een oud kanonluik. In het Nederlands verbasterd tot patrijspoort.
YouTube‑tip: Op een boot — een kinderliedje met een kompas erin.
En voor de sfeer: Kruit & Donder – Het Kaperslied.
Extra: Mijn vader is een Pool. Dat is interessant! Een Noordpool of een Zuidpool?